Δεν είμαι θυμωμένη, είμαι στην εμμηνόπαυση – και επιτέλους το λέω
Ξέρεις εκείνη τη στιγμή που σε κοιτάνε σαν να έχεις τρελαθεί;
Που λες κάτι που σε πνίγει καιρό και αντί να σε ακούσουν, σου λένε «ηρέμησε», «υπερβάλλεις», «ορμόνες είναι, θα σου περάσει».
Και εσύ μένεις εκεί, με το στόμα μισάνοιχτο, με την καρδιά να χτυπάει στο λαιμό, και αναρωτιέσαι αν όντως έχεις τρελαθεί. Αν όντως είσαι «η δύσκολη». Αν όντως φταις εσύ που δεν αντέχεις άλλο.
Της Ρίτας Σταματάκη
Δεν έχεις τρελαθεί. Απλώς σταμάτησες να καταπίνεις.
Για χρόνια κατάπινες. Κατάπινες το σχόλιο που σε πλήγωσε για να μην χαλάσεις το τραπέζι. Κατάπινες το «άστο μωρέ» για να μην γίνεις η γκρινιάρα. Κατάπινες την κούραση, την αδικία, το ότι όλοι είχαν απαιτήσεις από εσένα και κανείς δεν ρωτούσε αν αντέχεις.
Έμαθες από μικρή να είσαι η καλή. Η ήρεμη. Η λογική. Αυτή που τα καταλαβαίνει όλα. Αυτή που συγχωρεί πρώτη. Αυτή που χαμογελάει ακόμα και όταν μέσα της βράζει.
Και τώρα, ξαφνικά, δεν μπορείς άλλο. Δεν θέλεις άλλο. Δεν σου βγαίνει.
Και όλοι τρομάζουν. Όχι γιατί έγινες κακιά. Αλλά γιατί για πρώτη φορά δεν τους βολεύει η ησυχία σου.
Σου λένε «είναι η εμμηνόπαυση». Λες και ο θυμός σου είναι ένα σύμπτωμα. Λες και πρέπει να πάρεις κάτι να σου περάσει. Λες και το πρόβλημα είσαι εσύ και όχι όλα αυτά που άντεχες σιωπηλά τόσα χρόνια.
Ναι, οι ορμόνες αλλάζουν. Ναι, το σώμα σου αλλάζει. Ναι, κοιμάσαι λιγότερο, ιδρώνεις, ξεχνάς, κουράζεσαι πιο εύκολα. Αυτό είναι αλήθεια.
Αλλά δεν είναι όλη η αλήθεια.
Η άλλη αλήθεια είναι πιο απλή και πιο ενοχλητική: δεν αντέχεις πια να κάνεις πως δεν βλέπεις.
Δεν αντέχεις να σου μιλάνε απότομα και να πρέπει εσύ να το δικαιολογήσεις. Δεν αντέχεις να σηκώνεις όλο το σπίτι, όλη τη φροντίδα, όλη τη συναισθηματική δουλειά, και να σου λένε και από πάνω ότι είσαι υπερβολική. Δεν αντέχεις να σε διακόπτουν, να σε μειώνουν, να σε κάνουν να νιώθεις αόρατη μέσα στο ίδιο σου το σπίτι.
Και στη δουλειά το ίδιο. Πάλι εσύ να ανέχεσαι.
Εσύ να κάνεις τη δύσκολη δουλειά που κανείς δεν βλέπει. Εσύ να καλύπτεις, να διορθώνεις, να ηρεμείς καταστάσεις, να κρατάς τις ισορροπίες. Εσύ να ακούς το «έλα μωρέ, εσύ τα καταφέρνεις» και να φορτώνεσαι κι άλλο, γιατί είσαι η ικανή, η αξιόπιστη, αυτή που δεν λέει ποτέ όχι.
Και όταν επιτέλους λες «δεν μπορώ άλλο», σου λένε ότι είσαι ευαίσθητη. Ότι τα παίρνεις προσωπικά. Ότι «έτσι είναι η δουλειά». Και εσύ πάλι να αναρωτιέσαι αν φταις εσύ που κουράστηκες, που θύμωσες, που δεν χαμογέλασες σε ένα σχόλιο που σε μείωσε μπροστά σε όλους.
Όχι. Δεν φταις εσύ. Φταίει που σου έμαθαν ότι ως γυναίκα στη δουλειά πρέπει να αντέχεις τα διπλά για να αξίζεις τα μισά. Να είσαι ικανή αλλά όχι απειλητική. Να είσαι δυναμική αλλά όχι «δύσκολη». Να είσαι πάντα διαθέσιμη, πάντα ευγενική, πάντα έτοιμη να δικαιολογήσεις τον θυμό σου.
Και τώρα δεν θέλεις άλλο να δικαιολογείσαι. Θέλεις να δουλεύεις και να σε σέβονται. Τόσο απλό. Τόσο δύσκολο να στο δώσουν.
Ο θυμός σου δεν ήρθε από το πουθενά. Ήρθε από παντού. Από όλα τα μικρά «δεν πειράζει» που μάζευες χρόνια και έγιναν ένα μεγάλο «φτάνει».
Και το «φτάνει» τρομάζει. Γιατί το «φτάνει» έχει όρια. Και τα όρια χαλάνε βολέματα.
Θα σου πουν ότι άλλαξες. Και θα έχουν δίκιο. Άλλαξες. Σταμάτησες να ζητάς άδεια για να νιώσεις. Σταμάτησες να απολογείσαι επειδή έχεις νεύρα. Σταμάτησες να χαμογελάς όταν μέσα σου κλαις.
Αυτό δεν είναι κατάρρευση. Είναι αφύπνιση.
Γιατί ο θυμός, όταν τον ακούσεις σωστά, δεν είναι εχθρός σου. Είναι ο φρουρός σου. Είναι αυτός που σου λέει: εδώ σε αδικούν. Εδώ σε προσπερνάνε. Εδώ χρειάζεσαι να πεις όχι. Εδώ χρειάζεσαι να σε προσέξουν.
Χρόνια σου έμαθαν να φοβάσαι τον θυμό σου. Σου είπαν ότι μια γυναίκα που θυμώνει είναι δύσκολη, άσχημη, υστερική, «δύσκολη στην εμμηνόπαυση». Σου είπαν να τον καταπιείς, να τον κρύψεις, να τον κάνεις χιούμορ, να τον κάνεις σιωπή.
Και εσύ τον κατάπινες. Και ο θυμός που καταπίνεται δεν φεύγει. Γίνεται άγχος. Γίνεται κούραση. Γίνεται πόνος στο σώμα. Γίνεται κλάμα χωρίς λόγο. Γίνεται εκείνο το βάρος στο στήθος που δεν ξέρεις πώς να το ονομάσεις.
Τώρα ο θυμός σου βγαίνει. Όχι γιατί χάλασες. Αλλά γιατί το σώμα σου δεν έχει πια χώρο να τον κρύψει. Γιατί η ανοχή σου τελείωσε. Γιατί η ψυχή σου λέει: δεν μπορώ να είμαι άλλο η καλή για να βολεύονται οι άλλοι.
Και ξέρεις τι; Καλά κάνει.
Δεν λέω να φωνάζεις, να σπας, να πληγώνεις. Δεν λέω να γίνεις αυτό που σε πλήγωσε. Λέω να σταματήσεις να ντρέπεσαι που θυμώνεις.
Ο θυμός σου δεν σε κάνει κακιά γυναίκα. Σε κάνει αληθινή γυναίκα.
Μπορείς να τον πεις καθαρά. Χωρίς να ουρλιάξεις, χωρίς να απολογηθείς. «Αυτό που είπες με πλήγωσε». «Αυτό δεν το δέχομαι άλλο». «Χρειάζομαι να με ακούσεις, όχι να με διορθώσεις». «Είμαι κουρασμένη και δεν θα το κάνω εγώ σήμερα».
Αυτές οι φράσεις δεν είναι θυμός. Είναι όρια. Και τα όρια είναι αγάπη. Πρώτα για εσένα, και μετά για τους άλλους. Γιατί μια σχέση που στηρίζεται στο να καταπίνεις εσύ τα πάντα, δεν είναι αγάπη. Είναι εξυπηρέτηση.
Θα υπάρχουν μέρες που θα ξεσπάσεις παραπάνω. Μέρες που θα πεις κάτι και μετά θα μετανιώσεις. Μέρες που θα κλάψεις από τα νεύρα σου. Μην τρομάξεις. Δεν απέτυχες. Μαθαίνεις. Μαθαίνεις έναν καινούριο τρόπο να μιλάς, μετά από χρόνια σιωπής. Είναι φυσικό να μην βγαίνει τέλεια από την πρώτη φορά.
Αυτό που έχει σημασία δεν είναι να μην θυμώνεις ποτέ. Είναι να μην προδίδεις πια τον εαυτό σου για να είσαι αρεστή.
Γιατί η εμμηνόπαυση δεν σε έκανε θυμωμένη. Σε έκανε ειλικρινή.
Σου πήρε χρόνια να φτάσεις εδώ. Να καταλάβεις τι αξίζεις. Να καταλάβεις τι δεν αντέχεις άλλο. Να καταλάβεις ότι δεν είσαι υποχρεωμένη να είσαι ήρεμη όταν σε αδικούν.
Οπότε την επόμενη φορά που θα σου πουν «ηρέμησε, ορμόνες είναι», μην μαζευτείς. Μην απολογηθείς. Πες μέσα σου: Όχι. Δεν είναι οι ορμόνες. Είμαι εγώ. Είμαι εγώ που επιτέλους λέω αυτό που ένιωθα πάντα.
Δεν είμαι θυμωμένη. Είμαι ξύπνια. Είμαι παρούσα. Είμαι εδώ.
Και επιτέλους, το λέω.
