Health

Ψωρίαση δέρματος και ψωριασική αρθρίτιδα

Ψωρίαση δέρματος και ψωριασική αρθρίτιδα
T

αμπού, αλήθειες και νέες θεραπείες που καθαρίζουν σώμα και ψυχή Η ψωρίαση είναι μια από τις πιο παρεξηγημένες παθήσεις. Φαίνεται στο δέρμα, αλλά ξεκινάει από μέσα. Δεν είναι θέμα καθαριότητας, δεν είναι θέμα τύχης, δεν κολλάει. Αφορά περίπου 2-3% του πληθυσμού. Είναι αυτοάνοσο νόσημα. Το ανοσοποιητικό σύστημα ενεργοποιείται λάθος και κάνει τα κύτταρα του δέρματος να πολλαπλασιάζονται σε 3-4 μέρες αντί για 28-30. Στοιβάζονται, δημιουργούν πλάκες με λέπια, ερυθρότητα, κνησμό. Στο 30% περίπου, μετά από χρόνια, εμφανίζεται ψωριασική αρθρίτιδα.

Της Ρίτας Σταματάκη

Η ψυχολογία που δεν φαίνεται

Η ψωρίαση δεν είναι μόνο δέρμα. Είναι και ψυχή. Μελέτες δείχνουν ότι 1 στις 3 γυναίκες με ψωρίαση νιώθει ντροπή να δείξει τα χέρια της, 1 στις 4 αποφεύγει πισίνα ή γυμναστήριο, πολλές φορούν μακριά μανίκια καλοκαίρι. Δεν είναι υπερβολή. Είναι ο φόβος του βλέμματος. «Μήπως με κοιτάει; Μήπως νομίζει ότι κολλάει;» Αυτός ο φόβος κουράζει περισσότερο από τον κνησμό. Επηρεάζει δουλειά, σχέσεις, ύπνο. Γι' αυτό όταν καθαρίζει το δέρμα, καθαρίζει και η ψυχή.

Ο πόνος που δεν φαίνεται

Ο πόνος της ψωριασικής αρθρίτιδας είναι φλεγμονώδης, όχι μηχανικός. Δεν περνάει με ξεκούραση, καλυτερεύει με κίνηση.

Ενθεσίτιδα: πονάει εκεί που ο τένοντας ενώνεται με το οστό. Πτέρνα, αγκώνας, πλευρά, δεξιά πάνω από τη μέση, και αλλάζει με τη στάση. Πρωινή δυσκαμψία πάνω από 30 λεπτά. Δακτυλίτιδα: ολόκληρο δάχτυλο πρήζεται σαν λουκάνικο. Φλεγμονώδης οσφυαλγία: χειρότερη τη νύχτα, καλύτερη με κίνηση. CRP που τσιμπάει λίγο στις εξετάσεις.

Ένα παυσίπονο βοηθάει για λίγο, αλλά δεν σβήνει τη ρίζα. Κρατάμε ημερολόγιο πόνου 0-10, ώρα, στάση, τι βοήθησε.

Τα ταμπού

«Μήπως κολλάει;» Όχι. «Μήπως είναι ψώρα;» Όχι. Η πιο παλιά σύγχυση στην Ελλάδα. Η ψώρα είναι παράσιτο, μεταδοτική. Η ψωρίαση είναι αυτοάνοσο, δεν κολλάει με άγγιγμα, ρούχα, πισίνα.

Ψωρίαση και εμμηνόπαυση - γιατί χειροτερεύει εκεί;

Στην εμμηνόπαυση πέφτουν τα οιστρογόνα. Τα οιστρογόνα δεν είναι μόνο για περίοδο, είναι και φυσικό αντιφλεγμονώδες. Αναστέλλουν το Th1 ανοσοποιητικό μονοπάτι που παίζει ρόλο στην ψωρίαση. Όταν πέφτουν, αυτή η αναστολή χάνεται, ανεβαίνουν προφλεγμονώδεις κυτοκίνες, πέφτουν τα ρυθμιστικά Τ-κύτταρα.

Τι λένε οι μελέτες; Μείωση οιστρογόνων θεωρείται βασικός παράγοντας έξαρσης. Συστηματική ανασκόπηση Marmon 2026: 48% των γυναικών ανέφεραν επιδείνωση στην εμμηνόπαυση. Γυναίκες που μπήκαν σε εμμηνόπαυση μετά τα 55 είχαν 34% μικρότερο κίνδυνο ψωρίασης από όσες μπήκαν πριν τα 45. Μελέτες Nurses' Health Study: ακανόνιστη περίοδος HR 1,32 και χειρουργική εμμηνόπαυση HR 1,19. Μελέτη Xiao 2024 με Mendelian randomization έδειξε ότι αργή εμμηνόπαυση και μεγαλύτερη αναπαραγωγική ζωή συνδέονται με μικρότερο κίνδυνο όψιμης ψωρίασης.

Δεν σημαίνει ότι η εμμηνόπαυση προκαλεί ψωρίαση από μόνη της, αλλά μπορεί να την ξυπνήσει ή να την επιδεινώσει αν ήδη υπάρχει. Αν είσαι σε αυτή τη φάση και βλέπεις έξαρση, δεν είναι ιδέα σου. Μίλησέ το με δερματολόγο και γυναικολόγο μαζί.

Τι καλύπτεται στην Ελλάδα

Βασικές κρέμες, φωτοθεραπεία, μεθοτρεξάτη καλύπτονται από ΕΟΠΥΥ. Στην Ελλάδα οι βιολογικοί δεν θέλουν επιτροπή όπως παλιά. Θέλουν έγκριση ΕΟΠΥΥ βάσει αναφοράς ρευματολόγου ή δερματολόγου.

Νέες μέθοδοι 2024-2026

TNF αναστολείς: Αδαλιμουμάμπη, ετανερσέπτη, ινφλιξιμάμπη. Πρώτοι βιολογικοί.

IL-17 αναστολείς: Σεκουκινουμάμπη (Cosentyx) 150 mg, ιξεκιζουμάμπη. Τι δείχνουν μελέτες έως 5 χρόνια; Περίπου 80% των ασθενών πετυχαίνουν σχεδόν ολική κάθαρση δέρματος (PASI 90). Δηλαδή καθαρό ή σχεδόν καθαρό δέρμα. Ασφάλεια: σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες σε 5-10% ετησίως, χωρίς νέα σήματα ασφάλειας στον χρόνο. Πιο συχνές ήπιες λοιμώξεις ανώτερου αναπνευστικού και καντιντίαση σε 3-5% ετησίως. Δεν σταματάς βιολογικό όταν αρχίσει, αλλάζεις μόνο αν χάσει δράση.

IL-23 αναστολείς: Γκουσελκουμάμπη, ρισανκιζουμάμπη. Αραιό σχήμα κάθε 8-12 εβδομάδες.

Μικρά μόρια: Στα μικρά μόρια ανήκει η απρεμιλάστη (Otezla), χάπι, αναστολέας PDE4. Δεν είναι βιολογικό, δεν θέλει ένεση.

Διεθνώς τώρα 2025-2026 - πιο απλά

Bimekizumab (Bimzelx): Διπλός αναστολέας IL-17A/F, εγκρίθηκε FDA Σεπτέμβριο 2024 για ψωριασική αρθρίτιδα.

Deucravacitinib (Sotyktu): Νέο χάπι, χωρίς ένεση. Είναι εκλεκτικός αναστολέας TYK2. Το TYK2 είναι ένας διακόπτης μέσα στα κύτταρα που ανάβει τη φλεγμονή. Το χάπι κατεβάζει τον διακόπτη επιλεκτικά. Ήταν ήδη εγκεκριμένο για ψωρίαση δέρματος. Τον Ιούλιο 2025 κατέθεσε φάκελο στον FDA για αρθρίτιδα, αυτός λέγεται sNDA. Ο FDA έβαλε ημερομηνία απάντησης 6 Μαρτίου 2026, αυτό λέγεται PDUFA date. Εγκρίθηκε και για αρθρίτιδα. Κρατάμε: χάπι μία φορά τη μέρα, χωρίς ένεση.

Sonelokimab: Nanobody IL-17A/F, Phase 3 IZAR-1 έπιασε όλα τα endpoints εβδομάδα 16 το 2025, ACR50 46,3% έναντι placebo 20%.

Ζουν περισσότερο όσοι κάνουν βιολογική θεραπεία;

Μελέτες real-world από χιλιάδες φακέλους δείχνουν ότι όσοι παίρνουν βιολογικούς ή στοχευμένους συνθετικούς παράγοντες, b/tsDMARDs δηλαδή «τα σύγχρονα φάρμακα για ρευματικά», έχουν μικρότερη θνητότητα. Τι σημαίνει HR 0,62 για ΨΑ; HR σημαίνει Hazard Ratio, λόγος κινδύνου. Αν είναι 1, ίδιος κίνδυνος. Αν είναι 0,62, σημαίνει 38% μικρότερος κίνδυνος θανάτου σε σχέση με όσους δεν παίρνουν τέτοια θεραπεία. Γιατί; Γιατί όταν πέφτει η φλεγμονή, πέφτει και ο καρδιαγγειακός κίνδυνος.

Τι να απαντάς

  • «Είναι αυτοάνοσο, όπως ο θυρεοειδής. Δεν κολλάει.»
  • «Το ανοσοποιητικό μου τρέχει πιο γρήγορα στο δέρμα.»
  • «Κάνω θεραπεία που μου έδωσε ο γιατρός μου.»
  • «Δεν έχω ψώρα. Έχω ψωρίαση. Δεν κολλάει.»

Πότε να πας γιατρό

Αν έχεις πλάκες πάνω από 2-3 εβδομάδες, πόνο αρθρώσεων, πρωινή δυσκαμψία, πρήξιμο ολόκληρου δακτύλου, πόνο στη μέση που αλλάζει με στάση.

Πηγές
  1. FDA label Secukinumab 2023, 5-year safety
  2. FDA approval Bimekizumab September 2024
  3. BMJ Best Practice - Psoriatic arthritis emerging treatments
  4. EuroGuiderm Guideline February 2025
  5. Spondylitis Association - New and Emerging Treatments 2025
  6. FDA deucravacitinib sNDA July 2025, PDUFA March 6 2026
  7. EULAR recommendations 2023
  8. Psoriasis: Female Skin Changes in Various Hormonal Stages - Puberty, Pregnancy, and Menopause, PMC
  9. How Hormonal Balance Changes Lives in Women with Psoriasis, PMC 2024
  10. Marmon et al. 2026 systematic review American Journal of Clinical Dermatology - 48% worsening in menopause, 34% lower risk after 55
  11. Nurses' Health Study I & II - irregular menstruation HR 1,32, surgical menopause HR 1,19
  12. Xiao et al. 2024 Mendelian randomization - late menopause protective

Ενημερωτικό κείμενο, δεν αντικαθιστά ιατρική συμβουλή.

Back to top